Indeksi SIGI 2019 tregon se është bërë përparim i qartë me angazhimet politike për të eliminuar pabarazinë gjinore në botë. Ligjet e reja nxitin barazinë dhe shfuqizojnë ligjet diskriminuese, duke përfshirë programet transformuese gjinore dhe planet e veprimit. Sidoqoftë, angazhimet politike, reformat ligjore dhe programet e ndjeshme gjinore në shumë vende ende nuk janë duke u përkthyer në ndryshime reale për gratë dhe vajzat.

“Diskriminimi gjinor mbetet një sfidë e përjetshme dhe heterogjene për gratë dhe vajzat. Zgjidhjet e hartuara në nivel lokal, të kombinuara me legjislacionin adekuat, nevojiten të pësojnë më shumë ndryshime sociale.”- thuhet në raport, i cili ka analizuar 120 ekonomi botërore.

Sipas specifikimeve për Shqipërinë vlerësohen ligjet që u japin mundësi të barabartë burrave dhe grave, por vihet re se ka diskriminim në trashëgimi, sidomos në zonat rurale. E lartë është dhe dhuna në familje

Diskriminimi në familje

Martesa e detyruar është e ndaluar sipas Kodit Penal dhe dënohet me burgim deri në tre muaj dhe me gjobë. Martesa e fëmijëve është e pavlefshme (Kodi i Familjes, neni 39). Nuk ka masa publike për të gjeneruar përkrahje sociale për zbatimin e ligjeve mbi moshën minimale të martesës. Ligji u siguron grave të njëjtat të drejta si burrat për t’u njohur si kryefamiljari (Kodi i Familjes, neni 50). Përveç kësaj, ligji u siguron grave të njëjtat të drejta si burrat për të qenë kujdestarët ligjorë të fëmijëve të tyre gjatë martesës dhe në bashkimet joformale. Ligji u siguron grave të njëjtat të drejta si burrat për të filluar divorcin, me pëlqimin e ndërsjellë ose me kërkesën e një bashkëshorti, dhe ata kanë të njëjtat kërkesa si burrat për të përfunduar një divorc ose anullim, por studimet tregojnë se shkaku më i zakonshëm për divorc është dhuna në familje, ose kundër bashkëshortit ose kundër fëmijëve.

Praktikat zakonore diskriminuese vazhdojnë në zonat rurale sa i përket trashëgimisë së grave (FAO,2016). Martesat patriarkale, të cilat mbizotërojnë në zonat rurale dhe me të cilat një grua bashkohet me bashkëshortin e saj, shpesh i shtyn gratë të neglizhohen në trashëgiminë e familjes së tyre.

Qasje të sigurtë në burimet financiare

Ligji u siguron grave të martuara të njëjtat të drejta si burrat e martuar për të hapur një llogari bankare në një institucion financiar formal (Ligji për Mbrojtjen nga Diskriminimi, neni 20). Gratë e martuara/ të pamartuara u sigurohen të njëjtat të drejta si burrat e martuar/ të pamartuar për të marrë kredi (Ligji për Mbrojtjen nga Diskriminimi, neni 20).

Gratë përballen me pengesa në qasjen në pronësinë dhe kreditimin e tokës, veçanërisht për shkak të paaftësisë së tyre për ta përdorur tokën si kolateral (FAO, 2016). Ata mund të kenë vështirësi shtesë në qasjen e programeve të granteve pasi gratë nuk kanë tendencë të regjistrohen si pronarë tokash (FAO, 2016). Raportet sugjerojnë se janë ndërmarrë veprime të kufizuara për të përmirësuar qasjen e grave në kredi në nivel qeveritar (UN Ëomen, d.). Si rezultat i kësaj, UN Ëomen, në bashkëpunim me Qeverinë Shqiptare, sektorin privat dhe shoqërinë civile, zhvillon programe dhe politika rreth katër fushave, në mënyrë të veçantë për t’i siguruar grave akses më të mirë në kredi (UN Ëomen, d.).

Të drejtat e vendit të punës

Shqipëria ka ratifikuar disa Konventa të Organizatës Ndërkombëtare të Punës, veçanërisht Konventën për Barazinë e Barabartë (Nr. 100), Konventën mbi Diskriminimin (Punësimin dhe Punën) (nr. 111), Konventën për Punëtorët me Përgjegjësitë Familjare (Nr. 156) lidhur me Rishikimin e Konventës për Mbrojtjen e Maternitetit (nr. 183).

Ligji parashikon mosdiskriminimin në bazë të gjinisë në punësim dhe mbulon promovimet në punë, kriteret e përzgjedhjes, rekrutimin, punësimin, afatet dhe kushtet, ngritjen në detyrë, trajnimin, caktimin dhe përfundimin (Ligji për Mbrojtjen nga Diskriminimi, neni 12 & Kodi i Punës, neni 9). Përveç kësaj, ligji parashikon shpërblim të barabartë për punë me vlerë të barabartë (Kodi i Punës, neni 104).

Pagesa e lejes së lindjes ështe e paguar dhe e disponueshme për 52 javë, me 65% të pagave të paguara nga sistemi i sigurimeve shoqërore (Kodi i Punës, neni 105 dhe Ligji për Sigurimet Shoqërore, neni 27). Ligji gjithashtu ndalon punëdhënësit për të kërkuar teste të shtatëzanisë para fillimit të punësimit (Kodi i Punës, neni 105 / a). Ligji nuk kërkon që gratë të kenë lejen e burrit ose të kujdestarit të tyre ligjor për të zgjedhur një profesion ose për të regjistruar një biznes (Kodi i Familjes, neni 63). Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi ka fuqinë për të marrë dhe hetuar ankesat në bazë të diskriminimit seksual në punësim (Ligji për Mbrojtjen nga Diskriminimi, neni 32). Përveç kësaj, një Strategji Kombëtare për Gratë Sipërmarrëse u zhvillua nga Qeveria (CEDAË, 2016). Përsa i përket veprimeve, për shembull, fondet e shtetit, sidomos fondi i ekonomisë krijuese, fondi i konkurrueshmërisë dhe fondi i

40 ndërmarrjeve të udhëhequra nga gratë (UN Ëomen, 2015). Përveç kësaj, Ligji për parashikon trajnim profesional në zejtari për gratë (UN Ëomen, 2015). Për më tepër, programet e nxitjes së punësimit, të zbatuara nga Qeveria, përfshinin 56% të grave dhe vajzave si pjesëmarrës (UN Ëomen, 2015).

Megjithatë, Komiteti CEDAË (2016) thekson përqendrimin e grave në sektorin joformal, veçanërisht për gratë që u përkasin pakicave etnike dhe gjuhësore. Ndërsa vërehen disa zhvillime pozitive, hendeku i pagave gjinore mbetet i vazhdueshëm në Shqipëri (CEDAË, 2016). Gratë janë kryesisht të punësuar në tregun e punës të bazuar në shërbime dhe tentojnë të angazhohen në pozita me kohë të pjesshme (GADC, AËEN & NAGBVT, 2010). Përveç kësaj, vihet re se gratë përballen me pengesa në qasjen në pozitat vendimmarrëse (GADC, AËEN & NAGBVT, 2010). Komiteti për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore vëren më tej “prevalencën e ndarjes gjinore në ekonomi si dhe papunësinë jo të lartë të grave, që rezultojnë nga perceptimi stereotipik i roleve tradicionale të grave”. /Monitor/

Sot ju sjellim informacione specifike mbi jetën dashurore të disa shenjave të horoskopit. Yjet premtojnë shumë surpriza për disa shenja të zodiakut në vitin 2019. Këto shenja kanë mundësi ta çojnë raportin e tyre në një tjetër nivel. 

Po pyet veten nëse shenja jote është në listë? Kontrollo më poshtë se cilat janë 4 shenjat që me shumë mundësi do martohen në 2019.

PESHQIT: Viti i ri do ketë shumë dashuri, ndenja dhe romantizëm për Peshqit.
Romantikë nga natyra, do i jepen dashurisë së vërtet, pa frikën se mos
lëndohen, duke e lënë mënjanë negativitetin e atyre që nuk besojnë tek
lumturia. Për sa kohë do jesh besnik/e ndaj personit që ke në krahë, gjithçka
do shkojë më së miri. Reciprociteti mbretëron dhe lumturia do jetë gjithnjë e
pranishme. Viti 2019 do jetë viti yt!

LUANI: Mundësitë për martesë janë shumë
të larta edhe për Luanët, të cilët po jetojnë një fazë me doza më të larta
romanticiteti se viti i kaluar. Përtej gjithë energjisë së dashurisë,
stabiliteti financiar do jetë në rritje dhe do favorizojë këtë fazë të re të
jetës, siç është martesa. Atmosfera në çift do jetë e përbërë nga shumë
dashuri, shoqëri dhe respekt dhe bashkimi pritet të ketë sukses, pavarësisht
sfidave të fillimit. 

AKREPI: Akrepët janë njerëzit më të prirur për të bërë një
hap serioz para në marrëdhëniet e tyre për vitin 2019. Janë pjekur shumë vitin
e fundit dhe kanë përcaktuar objektivat e tyre parësorë, duke qenë të gatshëm
për t’u impenjuar seriozisht me partnerin/en për të nisur një jetë të re e të
lumtur. Yjet japin bekimin e tyre për lidhjen, ndaj për sa kohë do vazhdojnë të
bëjnë pjesën e tyre, Akrepët do kenë arsye për t’i falenderuar vitin që sapo ka
trokitur. 

SHIGJETARI: Edhe pse shumë të pavarur, Shigjetarët do kenë mundësi
për t’u dashuruar këtë vit. Kanë hapur zemrën për një lidhje të re dhe janë
shpërblyer pozitivisht për këtë. Kjo fazë e re do jetë shumë e bukur, e
shëndetshme dhe e lumtur. Partneri yt është njeri shumë i kujdesshëm ndaj
detajeve dhe do bëjë gjithçka për ta bërë këtë lidhje të funksionojë. Me të
njëjtën sjellje, ke vetëm të fituar Shigjetar. Pranoji bekimet dhe shijo vitin
e ri me gjithçka të ofron.

Në vend se ta shikonin ceremoninë në Maleny, Queensland, 54 mysafirët e ftuar në dasmë mbyllën sytë në mënyrë që të përjetonin çdo moment si nusja – e cila është e verbër.

Ajo ka gjendjen shëndetësore të njohur si Distrofia Cone-Rod – një kusht shëndetësor ky që bën që ajo të shoh vetëm pak dritë, por asgjë më shumë sesa errësirë totale.

Fotografi i dasmës, James Day, nxori fotografitë të cilat u shpërndanë me të madhe në mediat e huaja – të cilat tregojnë atë se sa mirë u ndje nusja në momentin kur eci drejt altarit në fustanin e saj të pabesueshëm. 

Sociologu i Universitetit të Utah, Nicholas Wolfinger, mori të dhënat nga një studim i bërë nga viti 2006 deri në vitin 2010 dhe arriti në përfundimin se në qoftë se ju martoheni në moshën 20 vjeçare, ka 50% gjasa se do të divorcoheni.

Në qoftë se martoheni në moshën 25 vjeçare, dhe çdo vit pas kësaj moshe, reduktohet shansi për t’u divorcuar me 11%, dhe nëse martoheni në moshën 32 vjeçare, gjasat për t’u divorcuar janë vetëm 5% në vit.

Sociologu thotë se nëse martoheni në moshë më të madhe, ju jeni të pjekur, dhe ka më pak gjasa të mashtroheni, apo edhe të tradhtoheni, sepse keni kaluar shumë situata në jetën tuaj./In Tv/

Nëse partneri juaj nuk ju duket më tërheqës atëherë mënyra më e mirë është që lidhja të përfundojë por këto 4 situata gjithashtu mund të çojnë në shkatërrim.

Miqtë tuaj nuk e përlejnë të dashurin/dashurën tuaj
Kur lidhesh me një të dashur të ri mendoni se edhe miqtë tuaj I duan po aq sa edhe ju, pork a raste ku keqkuptime mund të shfaqen kur miqtë të fillojnë të flasin jo mirë për partnerin tuaj. Nuk është një mënyrë e mirë për të kaluar gjithë jetën tuaj veçanërisht kur miqtë dhe familja juaj do të mblidhen bashkë dhe I dashuri apo e dashura juaj do të jetë pjesë. Ndonjëherë edhe pse lidhja ka të bëjë me ju dhe partnerin tuaj- ndonjëherë duhet të llogarisni edhe të tjerët.

Praktikisht po i përgjëroheni që të martohet me ju
Nuk duhet të jetë e vështirë që ta bindni partnerin të martohet me ju, në fakt të dy duhet të jeni në një mendje kur vjen fjala te martesa. Ndonjëherë njëri do që të martohet ndërsa tjeri duket sikur po e detyrojnë që ta bëjë këtë. Kjo shkon në ‘katastrofë’ në fund dhe divorc të pashmangshëm, pasi njëri nga partnerët nuk ishte I bindur që në fillim.

Keni plane të mëdha për ‘të rregulluar’ partnerin tuaj
Nëse nuk jeni I dashuruar me partnerin që në fillim dhe madje gjërat më të vogla rreth tij ju bezdisin atëherë zënkat do të rriten me kalimin e kohës. Shumë njerëz martohen duke menduar se do ta ndryshojnë partnerin e tyre. Nëse partneri ju tradhëton para martese mos kini dyshim se do ta bëjë edh epas martese, sipas bordo.al. Përfundimisht nuk mund ta ndryshoni një person thjesdht duke thënë ‘dua’ në altar prandaj sqaroni çdo gjë në fillim ose mos u martoni.

Jeni më të emocionuar për dasmën sesa për dashurinë
Nëse do të shijoni vetëm festën e dasmës me miqtë dhe familjarët dhe jo martesën në përgjithësi atëherë mos u martoni. Do të ishte më e lehtë nëse organizoni një festë sesa të martoheni në këtë rast. ‘Martesa ka të bëjë në angazhimin me dikë tjetër dhe përfshin shumë sakrifica dhe detyrime.’